Op 3 maart 2026 bracht de Nationale Raad voor de Coöperatie (NRC) bijna tachtig deelnemers samen voor een online seminarie over het jaarlijks bijzonder verslag.
Wat begon als een toelichting bij een wettelijke verplichting voor erkende coöperaties, groeide uit tot een inspirerende uitwisseling over hoe dit verslag kan uitgroeien tot een instrument voor transparantie, kwaliteitsverbetering en versterking van de coöperatieve identiteit.
Moderator Peter Bosmans (Febecoop) vatte de uitdaging scherp samen: “Coöperaties zijn maatschappelijk relevant. Dat betekent ‘don’t tell it, but prove it’.”
Wettelijk kader
Christophe Meyer (FOD Economie) nam deelnemers mee door de wettelijke contouren. Het bijzonder verslag vloeit voort uit moderniseringen van de coöperatieve regelgeving — onder meer de wet van 12 juli 2013, dat voorzag in een erkenning van onbepaalde duur en het KB van 4 mei 2016, waarin de verplichting tot jaarlijkse rapportering formeel werd vastgelegd.
Zijn kernboodschap: het verslag fungeert als gestructureerde tool voor regelmatige follow-up, verhoogt de transparantie en is een essentieel element in het behoud van de erkenning als coöperatie.
Er is geen verplicht sjabloon, maar de NRC ontwikkelde een optioneel model dat coöperaties helpt om over de zeven ICAprincipes, de erkenningsvoorwaarden en hun eigen statutaire invulling overzichtelijk te rapporteren.
Dit model van verslag kan op eenvoudig verzoek worden verkregen bij de FOD Economie: AUC@economie.fgov.be.
De voorbeelden die Christophe Meyer deelde uit recente controles vanuit de FOD Economie maakten duidelijk dat het verslag méér is dan naleving alleen: het is een spiegel die toont waar de coöperatie staat op het vlak van governance, autonomie en participatie.
Praktijkvoorbeelden die inspireren
Cera: coöperatieve data zijn een bron van goudwaarde.
Met meer dan 407.000 coöperanten en een lange traditie van degelijke governance toonde Cera hoe het bijzonder verslag evolueerde van een verplicht nummer naar een structureel onderdeel van hun identiteit.
Volgens Lieve Jacobs en Gregory Kévers is het verslag vandaag “een bron, een bouwsteen en een hefboom” voor coöperatief ondernemen.
Cera gebruikt het verslag als communicatietool naar haar vennoten, als leidraad voor interne reflectie én als bijdrage aan kennisopbouw in de sector. De organisatie ziet een grote onbenutte potentie: door betere datakwaliteit en vergelijkbaarheid kan het verslag uitgroeien tot een bron van goudwaarde voor academische onderzoekers en beleidsmakers.
Talea: het verslag als versterker van impact
Filip Van Lommel toonde hoe Talea — een jonge doorstroomcoöperatie uit de sociale economie die werkt aan de vergroening van bedrijventerreinen — het bijzonder verslag koppelt aan hun bredere impactrapportering.
Hun missie “voor elke m² grijs, een m² groen” krijgt extra diepgang wanneer ze hun sociale en ecologische impact jaarlijks systematisch in kaart brengen.
Voor Talea is het verslag een instrument dat laat zien hoe biodiversiteit en sociale doorstroming hand in hand gaan — en hoe coöperatief ondernemen helpt om die koppeling structureel te verankeren.
Médor: transparantie als kernwaarde
De burgercoöperatie Médor, die inzet op onafhankelijke kwaliteitsjournalistiek, schetste een bijzonder eerlijk beeld. Hun bijzonder verslag is vandaag kort — minder dan een pagina — en vervult vooral een functie van transparantie en synthese.
Maar Laurence Jenard gaf aan dat het nog geen volwaardige strategische rol heeft, onder meer door de aard van het businessmodel, de beperkte directe voordelen voor vennoten en de grote rol van de bredere gemeenschap van abonnees waarop de coöperatie steunt. Toch ziet Médor kansen: betere datavisualisatie en sterkere verbinding met andere rapporten kunnen het verslag in de toekomst meer diepgang geven.
Meer dan een verplicht nummer
De rode draad van het seminarie was duidelijk: het jaarlijks bijzonder verslag kan veel meer zijn dan een administratieve verplichting. Het biedt coöperaties een kans om:
- hun coöperatieve waarden concreet te maken,
- transparantie te versterken,
- améliorer la qualité des donnéesbetere data en inzichten op te bouwen,
- vennoten nauwer te betrekken,
- governance verder te professionaliseren.
Zoals het bij Cera werd samengevat: “Investeren in kwaliteit en transparantie maakt van het bijzonder verslag een hefboom voor meer coöperatieve daadkracht” .